aaaa

αγγελος σπάρταλης

ΤΟ ΘΟΛΩΜΙΝΟ ΜΟΥ ΜΥΑΛΟΑ

ζωγραφική

a

text also available in English

το εργαστήρι ζωγραφικής στην Κρήτη, Οκτώβρης 2012

..ΤΑ ΕΡΓΑ

ΟΛΑ ΤΑ ΕΡΓΑ ΕΙΝΑΙ ΜΟΝΟΓΡΑΜΜΕΝΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΚΑΙ ΥΠΟΓΕΓΡΑΜΜΕΝΑ ΚΑΙ ΧΡΟΝΟΛΟΓΗΜΕΝΑ ΣΤΗΝ ΠΙΣΩ ΟΨΗ.

Όλα λάδι σε καμβά εκτός των "Παρακολουθώντας μία πυρηνική δοκιμή", "Στον αξονικό τομογράφο",
"Ο Παντοκράτωρ" και "Το τελευταίο post της Λουκίας" που είναι λάδι σε ξύλο και του "Twetty" που είναι λάδι σε μέταλλο.

Ενδεικτικά οι διαστάσεις των έργων είναι :
160 x 130 εκ. τα μεγαλύτερα ("Ανοχύρωτη πόλη" #1 και 2, "Αφροδίτη της Μήλου", Κορίτσι με μαργαριταρένιο σκουλαρίκι ...")
  90 x 120 εκ. τα μεσαία ("Checkpoint Charlie", "17Ν")
  30 x 40 εκ. τα μικρότερα ("Γυναίκα" #1-7)

Δείτε εδώ αναλυτική λίστα των έργων.

ΕΚΘΕΣΕΙΣ

14 - 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2012
ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ - 11 ΜΑΪΟΥ 2013
TITANIUM YIAYIANNOS GALLERY, ΑΘΗΝΑ

12 - 31 ΙΟΥΛΙΟΥ
ART GALLERY L-S, ΕΛΟΥΝΤΑ, ΚΡΗΤΗ

..ΚΕΙΜΕΝΑ

Μπορεί η ασθένεια να γίνει τέχνη; Μπορεί να ερμηνεύσει το «κακό»; Δεν είναι πολύ επιπόλαιο όσο και απάνθρωπα σκληρό κάτι τέτοιο; Δεν είναι θρασύ και συγχρόνως προκλητικό, μόνο και μόνο για τη δημιουργία εντυπώσεων; Ο Άγγελος Σπάρταλης στην τελευταία ενότητα της ζωγραφικής του –επειδή κάνει και πολλά άλλα πράγματα, κυρίως σινεμά– καταπιάνεται με ένα θέμα που αφορά στον καθένα, θέλει δε θέλει: τον καρκίνο. Νομίζω πως μια τέτοια θεματολογία είναι σπάνια και ιδιαίτερη, ίσως και σε παγκόσμιο επίπεδο. Δεν ζωγραφίζεται η ασθένεια, άσε που κανείς δε θέλει ή δεν τολμάει να την αισθητικοποιήσει. Επιθυμούμε απλώς να ξεμπερδεύουμε μαζί της πριν μας ξεμπερδέψει αυτή. Ακόμη και στις πιο προηγμένες κοινωνίες ο αρχέγονος φόβος του Αγνώστου παραμονεύει.

Ο Σπάρταλης συνεχίζοντας το συναξάρι της εποχής μας (η καταγωγική εστία της προηγούμενης δουλειάς του «εικονογραφούσε» τη δεκαετία του ’70) ζωγραφίζει τους δίδυμους πύργους, τον Ανδρέα και τη Μιμή, τον Τσε νεκρό και το βομβαρδιστικό του Ναγκασάκι Enola Gay, μαζί με φιγούρες που έχουν ατροφικά άκρα λόγω θαλιδομίδης και παιδιά με καρκίνο στον εγκέφαλο. Ο «Χριστός» από το Σινά δίπλα στο κορίτσι με το μαργαριταρένιο σκουλαρίκι που όμως πάσχει από την ανίατη νόσο. Η Ιστορία εγκαταλείπει το φωτοστέφανό της και καθρεφτίζεται στο τώρα. Τις σημερινές έφηβες με τα γυμνωμένα κρανία ποιός Vermeer θα τις ζωγραφίσει; Στο σημείο αυτό της αφήγησης ο Σπάρταλης χτυπάει την καρδιά του προβλήματος. Ζωγραφίζει σαν τον Seurat και σαν τα πίξελ της τηλεόρασης –δηλαδή με κουκκίδες και ανάγλυφες πινελιές– την Αφροδίτη της Μήλου. Και δίπλα της, σε αντιπαράθεση, ένα ακρωτηριασμένο μανεκέν κάποιας ανώνυμης βιτρίνας. Το νοσούν μέλος, η έλλειψη, η αρρώστια ως λύση στο απελπισμένο αίτημα μιας τελειότητας που δε θα προσεγγίσουμε ποτέ. Υπάρχει μία πρωτογενής συγκίνηση, ένας ανανεωμένος ανθρωπισμός που επαναφέρει την εικόνα στο αρχαίο της κύρος. Όχι να ζωγραφίσουμε (ν’ απεικονίσουμε) αλλά να δούμε τη ζωή κατάματα ονειρευόμενοι την αλήθεια της. Έτσι το περίφημο έργο του Vermeer από το Mauritshuis της Χάγης με το κοριτσίστικο μεγάλο μέτωπο, γίνεται κρανίο παραμορφωμένο από την ακτινοβολία. Ακτινοβολία… Τι ωραία λέξη για την τέχνη ή την θεολογία και συγχρόνως εναλλακτική της χημειοθεραπείας. Ο Seurat στο τέλος του 19ου αιώνα μελετώντας την οπτική εμπειρία και την μεταβαλλόμενη πραγματικότητα των Ιμπρεσιονιστών εισήγαγε τον Ντιβιζιονισμό. Τότε ο ζωγράφος εμπνεόταν από το φως και τη φύση. Σήμερα ο Σπάρταλης εμπνέεται από την τηλεοπτική εικόνα και το φωτορεπορτάζ. Υπάρχει σαφώς χιούμορ σε αυτή τη διαμεσολάβηση αλλά και κάτι πολύ βαθύτερο.

Πολλά πράγματα είναι εδώ μπερδεμένα: Φερ’ ειπείν η Tien An Men αλλά και η μητρότητα στο πρόσωπο της γυναίκας του και κάθε γυναίκας, τα καινούρια μωρά που φέρνει ο έρωτας, η καύλα των ανθρώπων πλάι στα παιδάκια που είναι άρρωστα πριν ακόμα πάνε σχολείο. Τρομερά θέματα, με το εύκολο μελό, την ηθικοπλαστική διδαχή και το kitsch να καιροφυλακτούν. Αυτό που απασχολεί πάνω από όλα το ζωγράφο είναι ο συλλογικός καρκίνος που κατατρέχει τον πλανήτη κι έχει να κάνει με την εξουσία, τη διαφθορά, την οικολογική καταστροφή, το χάσμα ανάμεσα στους χορτασμένους και τους νηστικούς. Όχι τόσο οι ατομικές περιπτώσεις για τις οποίες και μόνο η ζωγραφική του αποκτά τρυφερούς, ελεγειακούς τόνους ενός ανυπόκριτου ανθρωπισμού. Τί σχέση έχουν τα άρρωστα παιδιά με τους δίδυμους πύργους; Πρόκειται για το μεταφυσικό κακό που καταδυναστεύει τον κόσμο, όπως το φαντασιώθηκε η μοντερνιτέ; Για την Τιμωρία ενός εκδικητικού Ιεχωβά; Ή μήπως για εκείνον τον παραστρατημένο Διαφωτισμό που κατάντησε εργαλειακή γνώση χωρίς ψυχή και αγοραία ευτυχία χωρίς συνείδηση; Ο Άγγελος Σπάρταλης τα αποφεύγει όλα αυτά με τον αέρα παλαιού μαέστρου, σαν ένας Μέσι απέναντι στην άμυνα της Ρεάλ. Mιλάει παραμυθητικά τόσο με την Ιστορία όσο και με τις επιμέρους ιστορίες των ανθρώπων, συλλογίζεται τη μοίρα του πλανήτη με την πρωτογενή συγκίνηση του καλλιτέχνη, θυμάται το πρόσφατο παρελθόν, την καταβύθιση της χώρας μας και ονειρεύεται αθώος το αύριο.
 

Μάνος Στεφανίδης, τίποτα άλλο.
 

Υ.Γ.: Από την πρώτη στιγμή με ενόχλησε ο τίτλος της έκθεσης («το θολωμίνο μου μυαλόα») θεωρώντας τον μάλλον κακό χιούμορ και εκτός τόπου αναφορά στη λούμπεν καψούρα. Όταν ο Σπάρταλης μου εξήγησε, κατάλαβα. Μια κοινή μας φίλη πέθανε λίγο μετά τον εντοπισμό ενός καλπάζοντος καρκίνου στον εγκέφαλο. Τις τελευταίες εβδομάδες της ζωής της απαντούσε με ακατανόητο τρόπο στα μηνύματα συμπαράστασης των φίλων της. Προφανώς η νόσος είχε πλήξει ζωτικά κέντρα της σκέψης και του λόγου. Τώρα ο τίτλος φωτίζεται διπλά, σαν τη γλώσσα μιας άλλης ποίησης βουτηγμένης στην οδύνη, στην απόγνωση και κατά περιπτώσεις, στην ελπίδα.

> Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Η ΑΞΙΑ», στις 27 Απριλίου 2013.

Στην ατομική του έκθεση με τίτλο «Το θολωμίνο μου μυαλόα», στην TITANIUM Yiayiannos Gallery, ο ταλαντούχος και πολυμήχανος Άγγελος Σπάρταλης υπερέβαλε εαυτόν. Ιδιαίτερα ευαισθητοποιημένος από την αρρώστια και το θάνατο μιας φίλης που έπασχε από καρκίνο στον εγκέφαλο, έστησε μια ολάκερη έκθεση που κάθε έργο της, σε διαφορετική διάθεση αμεσότητας κάθε φορά, προκαλεί συνειρμούς με την επάρατη αρρώστια και την ανθρώπινη αδυναμία μπροστά της. Λειτουργώντας συνειρμικά, ο καλλιτέχνης μάς βοηθά να υλοποιήσουμε κι εμείς τα δικά μας βιώματα, με αφετηρία τις συνθέσεις του που αγκαλιάζουν -όσο είναι δυνατό εικαστικά- το θέμα σφαιρικά.

Κοντολογίς, είναι η όλη ατμόσφαιρα που δημιουργεί ο ευρηματικός καλλιτέχνης μέσα από τα έργα του στην αίθουσα, που μεταδίδει στον επισκέπτη –ακόμη και σε μια γρήγορη θεώρηση- τόσο οπτικά όσο και ψυχικά την πεμπτουσία του θέματος. Ναι, ο Σπάρταλης κατάφερε εδώ όντως να αξιοποιήσει στο έπακρον τον υπερβατικό και συνάμα μετουσιωτικό χαρακτήρα της τέχνης, θέτοντας τη στην υπηρεσία της προσωπικής ή και ομαδικής τραγωδίας.
Μέσα από τα ιδιαίτερα ευαισθητοποιημένα σε προσέγγιση, οπτική γωνία, γραφή και χρώμα έργα του, συλλαμβάνουμε άμεσα και συνάμα διαχρονικά αυτόν καθαυτόν τον παλμό της ψυχής του δημιουργού. Ευρηματική η προσέγγιση του κάθε θέματος και εξίσου εμπνευσμένη η απόδοση του, εντυπωσιάζει με τη δυναμική των «λύσεων» μέσα από τις οποίες αξιοποιείται στο έπακρον το ταλέντο του Σπάρταλη.

Παθιασμένος με ότι αγγίζει την ψυχή του, δε φείδεται κόπου και δυναμισμού να αναμεταδώσει εξίσου δυναμικά το ερέθισμα του στο θεατή. Και ούτε πρόκειται βέβαια για μια σχηματοποιημένη –ready made– αναμετάδοση προς εντυπωσιασμό και μόνο. Ο Σπάρταλης υλοποιεί εικαστικά αυτή καθαυτή την ιδέα της καταστροφής στις διάφορες εκφάνσεις της. Χάρη σε αυτή ακριβώς την ταυτοποίηση κατορθώνει να υπονοήσει όσο γίνεται πιο άμεσα ότι πνεύμα και ύλη δεν αποτελούν παρά τις δύο διαφορετικές εκφάνσεις μίας και της αυτής υπέρτατης αλήθειας: Της Ενέργειας που διέπει το Σύμπαν.

Ντόρα Ηλιοπούλου-Ρογκάν
Δρ. Ιστορικός της τέχνης, Τεχνοκριτικός

> Δημοσιεύτηκε στο εβδομαδιαίο περιοδικό «ΕΠΙΚΑΙΡΑ», τεύχος 185, 2-8 Μαΐου 2013

Έχω λοιπόν να καταγγείλω δημόσια ότι κι αυτός ο κύριος δούλευε μόνο με 15 κεσεδάκια (αλλά στο έγχρωμο ο μάγκας)! Και για να το σοβαρέψω τώρα και λίγο όταν λέω κεσεδάκια εννοώ ζωγραφικά «στοιχεία» δηλαδή τόνο και χρώμα μαζί. Έφτιαξα λοιπόν κι εγώ 15 βάζα με «στοιχεία» και ξεκίνησα να αποδείξω την καταγγελία μου, να ζωγραφίσω δηλαδή με αυτά και μόνο τα 15 «στοιχεία» και με παράθεση, όχι με ανάμιξη, ένα αντίγραφο του έργου «Κορίτσι με μαργαριταρένιο σκουλαρίκι», σαν άσκηση περισσότερο παρά σαν δημιουργία. Στο τελικό αποτέλεσμα αναγκάστηκα φυσικά να κάνω και μερικά «γλειψίματα», να απαλύνω δηλαδή τις τονικές διαφορές όπου δεν υπήρχαν πολλές εντάσεις, αλλά μη φανταστείτε και πολλά πράγματα, 100 συρτές πινελιές και ούτε.

Το αποτέλεσμα μπορεί να μου έλυσε το χρωματικό πρόβλημα, αλλά μου κατέστρεψε την αρχική ιδέα. Γιατί το κοριτσάκι το δικό μου δεν φορούσε το διάσημο γαλάζιο τουρμπάνι του και όχι μόνο αυτό, αλλά δεν είχε και μαλλιά (η μεγάλη μου κόρη έγινε έξαλλη με το θέμα αυτό). Πράγμα που μας αναγκάζει να πάρουμε τα πράγματα ξανά από την αρχή, από μια ακόμα παλιότερη αρχή που σηματοδοτήθηκε από έναν θάνατο.

Ο θάνατος της φιλενάδας μας και αρχόντισσας, της Λουκίας, από επιθετικό καρκίνο στον εγκέφαλο εισέβαλε ύπουλα και στον δικό μας εγκέφαλο. Στην αρχή τη θάψαμε, της απαγγείλαμε και μερικά ποιήματα και πήγαμε σπίτια μας ήσυχοι ότι την ξεφορτωθήκαμε τη φωνακλού. Τι λέτε! Το μοχθηρό σαράκι της απώλειας έκανε υπερωρίες κι εν αγνοία μας κατασκεύαζε όχι δικό του σπίτι, αλλά πολυκατοικίες μέσα στο ασυνείδητο μας. Εμένα και μερικών άλλων μας εκδηλώθηκε στην τέχνη μας, οι υπόλοιποι εργάζονται μανιωδώς για ξένα αφεντικά και τα πίνουν στα μπαρ χωρίς να ξέρουν γιατί.

Κι αφού μου εξηγήθηκε καθαρά γιατί το δικό μου κοριτσάκι βγήκε ευφάνταστο, αλλά άρρωστο αντί για υγιές αποφάσισα να πάω το θέμα της απώλειας πιο πέρα ζωγραφίζοντας ακρωτηριασμένα αρχαία Ελληνικά αγάλματα όπως την Αφροδίτη της Μήλου και τη Νίκη της Σαμοθράκης, αλλά και άλλα πολλά και πολλά. Και ξαφνικά, σ΄ αυτήν την προσπάθεια να διαχειριστώ τα αδιαχείριστα να σου και ο Τσε στο νεκροτομείο να και οι δίδυμοι πύργοι, πίνακες δηλαδή απόλυτα σύμφωνοι με τον αρχικό σχεδιασμό της αναπαράστασης ιστορικών γεγονότων και μάλιστα ακριβώς στα δύο άκρα της χρονικής περιόδου που ήθελα να σχολιάσω (1967 και 2001 αντίστοιχα).

Τα ΄χα κάνει σκατά. Ή μήπως όχι? Τη μοιραία στιγμή εισβάλει στο εργαστήρι στην Κρήτη ο προφέσορας ο Μάνος ο Στεφανίδης, επιμελητής της προηγούμενης μου έκθεσης στην TITANIUM και άλλων πολλών παλαιότερων. Μη με δείρεις του λέω, αυτά τα έργα είναι για 2 εκθέσεις όχι για μία. Θα δείξουμε πρώτα τα ιστορικά γεγονότα σαν συνέχεια της προηγούμενης δουλειάς και του χρόνου αλλάζουμε κλίμα και δείχνουμε τις αρρώστιες. Είσαι τρελός, μου απαντά, θα αποσπάσεις τον συλλογικό από τον ατομικό καρκίνο! Γι’ αυτό σ’ αγαπώ χερ προφέσορ, γιατί είσαι καίριος. Σ' εκείνη την ωραία συνάντηση, για να μη λέμε μόνο τα παινέματα, κατηγορήθηκα από τον Μάνο ότι με τις Μαντόνες μου πουλάω εύκολη συγκίνηση. Κάνουν και οι καθηγητάδες κανένα λάθος θέλω να ελπίζω, αλλιώς θα τα κάψω αυτά τα έργα. Δεν καίω τίποτα, δεν πάει να λέει ότι θέλει και προχωράω.

Που είχαμε μείνει, α, ναι, έδεσε λοιπόν το γλυκό κι έτσι ένιωσα την ασφάλεια να ζωγραφίσω ότι μου κατέβαινε στο κεφάλι κι άνοιξα πόρτα στο ασυνείδητο να γίνει συνειδητό. Και το έκανα με μεγάλη χαρά. Και να τώρα που σας το παρουσιάζω κι εσάς. Κυρίες και κύριοι, μη φοβάστε, εισβάλετε μέσα μου με θάρρος και θράσος. Η παράσταση ξεκινά. Παρακαλώ χειροκροτήστε... ΤΟ ΘΟΛΩΜΙΝΟ ΜΟΥ ΜΥΑΛΟΑ.

Αυτά. Να ’στε όλοι τυχεροί, σας ευχαριστώ για την ανοχή σας.
 

Άγγελος Σπάρταλης
Εξάρχεια, 2012

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

από την έκθεση στην TITANIUM Yiayiannos gallery, Αθήνα, Απρίλης 2013

από την έκθεση στη Δημοτική Πινακοθήκη Αγίου Νικολάου Κρήτης, Δεκέμβρης 2012

από την έκθεση στη γκαλερί L-S στην Ελούντα, Ιούλιος 2013

 στιγμιότυπα από το εργαστήρι ζωγραφικής στην Κρήτη, Σεπτέμβρης 2012

το εργαστήρι ζωγραφικής στην Κρήτη, Οκτώβρης 2012

..ΜΟΥΣΙΚΗ  &  VIDEO